HUZÛRUN KAYNAĞI

                           

                    

 Bizlere karşılıksız, ve cömertçe tayin edilen sınırlı, ömrümüzde hep iki şeyin özlemini çekeriz: Rahat ve Huzur. Bütün bir ömür bu iki sihirli kelimenin arkasından koşup dururuz. Hep “şöyle rahat ve huzurlu bir yuvam olsun” dilekleriyle hayata başlarız, ama o rahat ve huzur bir türlü ele geçmez ve sık sık da şu nidayı duyarız çevremizden “rahatım ve huzurum kalmadı”  Tam “bulduk” dediğimizde bir anda karşımıza devasa dertler çıkabilir. Öyle ki insan kendisinin zannettiği emanetleri bile ancak elinden kaçırdığı zaman kendisinin olmadığının farkına varıyor. Nahşebi’nin şu sözü bu durumu ne güzel özetliyor: “Ey insanlar! Şu üç şeyi çok seversiniz, fakat sizin değildir: Bedeninizi seversiniz, o toprağındır. Ruhunuzu seversiniz, o Allah’ındır. Malı seversiniz, o varislerindir. Ve hep şu iki şeyin  peşinde koşarsınız: Halbuki onlar asla elinize geçmez: Rahat ve Huzur.”[1] Bir düşünelim, o çok sevdiğimiz ama bizim olmayan şeylerin ne kadar farkındayız?

Rahatın ve huzurun iksirini bize gösteren bu güne kadar pek çok kitap yazılmış, pek çok sözler söylenmiş. Dini-tasavvufi metinlerde, felsefi-edebi metinlerde pek çok şeyler zikredilmiş. Biz aslında bu işin anahtarının nerede olduğunu okuduğumuz eserlerde gayet açık şekilde görebiliyoruz. Yapmamız gereken, her  şeyden evvel bulunduğumuz hâli gözden geçirmemiz, aramaya koyulmamız ve tabi ki yola koyulmamızdır.

           

Dünya’da rahatın belki temel koşulu sağlıklı olabilmekten geçiyor. Öyle ki Efendimiz (s.a.v.) ‘de insanların kıymetini bilmedikleri iki değerden biri olarak sağlığı zikrediyor. Bu gün sloganlaşan tabirle ‘her işin başı ‘sağlık’. Sağlığın olmadığı yerde rahat yok, huzur yok ve tabii ki şikayet var, üzüntü var. Peki huzurun kaynağı nerede? Elbetteki  ibadette ve kullukta. Buna biz gönül huzuru da diyoruz. Gönül huzurlu olursa dışarıya da o yansır. Gönlün huzurlu olmasının  anahtarı da, gönlün sahibine Kul olmaktan geçiyor. Her daim şükür, her daim teşekkür.. Yine bir gönül adamı ne güzel söylemiş: “İsteyin size verilecektir, arayın bulacaksınız, kapıyı çalın size açılacaktır.”[2] Her şey rahatı ve huzuru ararken eldekilerin değerini bilmekten ve rahatın, huzurun sahibini unutmamaktan ve isteyeceğimizi ondan istemekten geçiyor.

           

Yaşadığımız dünyada güzel değerleri ne kadar tüketiyoruz hiç düşündük mü? Ve modern dünya insanı rahatı ve huzuru aramakta/ bulabilmekte ve bulmakta o kadar mahir değil. Modern çağın insanı ne yazık ki rahatı ve huzuru maddi istek ve arzularına hasrederek bulmaya çalışıyor. Para, cinsellik, şöhret, tüketim çılgınlığı, sonu gelmeyen emellerimiz, bu yol da maalesef rahat ve huzurdan çok, derdimizi ve ızdırabımızı artırıyor. Maddi değerlere olan bu sonu gelmez doyumsuzluğumuz, ne yazık ki manevi açlığımızı büyütüyor. Ve “bir tatlı huzur” almaya geldiğimiz ömür, “bir acı zehir” e dönen huzur evlerinde nihayet buluyor.

           

Hayat bazen bu değerleri yakalamak için çok kısa, belki de rüyasını göremeyecek kadar kısa. Hayatın hengamesi, koşturmacası belki rahatın ve huzurun ne olduğunu düşünmeye bile fırsat vermiyor. Ama bizim bir an önce ve vakit geç olmadan ‘bir nefeslik’ de olsa durup, kendimizi düşünmemiz, kendimize dönmemiz ve kendimize somamız gerekiyor. Sahi sizce Rahat ve Huzur nerede?   

---

[1] İnsan ve Huzur, haz. M Cihanoğlu, Üsküdar yay. İst 2002

[2] Tarihe adanmış sözler, Necmettin Şahinler, Beyan yay. 2001

“ÇOK SATANLAR” NEYE ÇAĞIRIYOR?

                  

     

            “Marifet iltifata tabidir, müşterisiz meta’ zayidir” sözü mucibince bir zamanlar kitap okuma oranımızın düşüklüğünden ve buna binaen okuyan insan sayısının her geçen gün azaldığından şikayet etmekte idik. Ama sözün hakikatine de inanmıştık: marifet ancak iltifata tabi idi. İsteme olmadan, açlık olmadan, bütün bu çabaların beyhude olacağını da biliyorduk.Bugüne gelindikte, hâlâ bu feryatlarımız cılız da olsa sürmekte. Çünkü “oku” maya, çağrı insan varolduğu müddetçe devam edecek/ etmeli. Bu temenni aynı zamanda bizim gibi Müslüman bir toplumun kutsal kitabının ilk çağrısı olarak da geçiyorsa, işte o zaman mesele bambaşka bir anlam kazanıyor. Kitabın mesuliyetini taşıyan/ kitabın mesuliyetine inanan herkes bu çağrıyı bir vazife bilinciyle tekrar ediyor. İşte kitaba okumaya davet eden çağrıların arasından, tüm bu hengamede dergi sayfalarında, gazete kitap eklerinde v.s. “çok satanlar” listeleri yayınlanmaya başladı. Demek ki bir şeyler yazılıyor, basılıyor, müşteri buluyor ve satılıyordu. Boy boy listeler, a yayınevi, b yayınevi çok satanlar koyuyorlar, reklam yapıyorlar, “çok satan” standları açıyorlardı. Tam da kitap okurları sayısı, kitaba rağbet artıyor diye sevinirken, sevincimiz kursağımızda kaldı. Listeler yayınlandıkça manzara-i umumiyyenin hiç de hoş olmadığını gözlemledik. Ya kitap müşterisinin profili değişmişti, ya kalite düşmüştü, ya da bizler bu zihnî terakki (!) karşısında çok gerilerde  kalmıştık. Önce çarpıcı bir örnek vererek, ardından  tahlile geçmek yerinde olacaktır. [Yazar, eserin çağrısı, eser isimleri için lütfen dikkat!]

            En çok satanlar:

            Aşk, seks ve kadınlara dair/ Seda Kaya Güler

            Bir gün gece/ Mine Kırıkkanat

            Bir kadın, bir erkek/ Solmaz Kamuran 

            Daha çok ateş/ Susana Tamaro

            Doğru Erkeği bulma klavuzu/ İlhan Uçkan

            …….  

(19 Eylül 2003/Akşamlık-Y.K.Yayınevi / Akşam Gazetesi kitap eki)

diye devam ediyor. Şimdi bizim bu listeyi alıp herhangi bir kitapçıya girip bu aşağıya doğru uzayan listeyi uzattığımızda büyük bir ihtimalle, ehl-i marifet birisi ise karşımızdaki önce suratımıza soğuk bir şekilde bakacak ve bizim, kadın ve cinsellik üzerine araştırma yaptığımızı zannedecektir. Bu listede bulunan kitaplar uzun süre diğer yayın organlarında da zirvede (!) idi. Hâlâ öyle. İşin belki de en can alıcı tarafı, -hikmet ve hakikati aramaktan vazgeçtik- ilmin, ilmi çalışmanın listelerde esamesinin olmaması ve cinselliğin gelip –hayatımızın pek çok safhasını yerle bir ettiği gibi- baş köşeye oturması. Sadece bununla da kalmıyor bu kez kadınlar cinselliği hem de en cömert, en geniş lügatleriyle yazıyorlar. Şöyle bir sonuca varabilir miyiz? Kadın yazar olacak, hem de cinselliği derinlemesine (!) inceleyecek. Son dönem çok satan kitaplarının, çok satmasındaki hikmet (!) bu mu acaba? Kadınların yazarlığına bir şey demiyoruz, demek istediğimiz, birileri kadınları yine kadınlar eliyle mi bedenlerini ve ruhlarını özgürleştirmek (!) istiyorlar? Bütün bunlar ne anlama geliyor sizce? Pirim yapmanın ve kıymetlerin ölçüsü değişti mi? Düşünsenize bir kere ilim üzerine bina olmuş koca bir medeniyet nereden nerelere gelmiş. Çok fazla geriye gitmeye gerek yok Necip Asım Yazıksız’ın 1893 tarihli Kitap adlı eserinde, Hangi kitaplar okunmalı? Bölümünden ilgi çekici bir kitap listesi şöyle:

Tefsir-i Tibyan/ Muhammed b. Hamza’ dan Mehmet Tefsiri

Mevlid-i Şerif/ Süleyman Çelebi

Hilye-i Hakani/Mehmet Hakani

Telemak Tercümesi/Fenelon’dan A.Vefik Paşa

Hüsrevname/ Xenophon’ dan Ahmet Mithat

Mukaddime-i İbn Haldun

…..

(İsmail Kara,Amel Defteri, s.58-59, İst.1998)

Bu listede devamında pek çok önemli eseri barındırıyor. İşin garibi bu listenin Osmanlının modernleşme sürecini yaşadığı dönemlerde, bu sürece uyumda ortaya atılmış bir olmasıdır. Ki bugün bu kitapların yerine yenilerini koyup koymadığımız ortadadır ya da kalite erozyonunun ne nokta olduğu. Bütün bu gelinen süreçte altı çizilecek husus insanların tek tipleştirme, sürüleştirme, herkesleştirme projesinin işlemekte olduğudur. Herkesin yediğinden yemek, herkes göbeğini açtığı için göbeğini açmak, herkes “o” kitabı okuduğu için okumak. Bunun adı düpedüz herkesleşmektir. Herkesleşenlerin akıbeti ise kitap listelerine yansıyan halin ortaya çıkması demektir. Mahremiyete saldıran daha fazla kazanacak, insanların yatak odalarını teşhir eden kitaplar başucu kitaplar olacak, nihayetinde ahlak,erdem, hikmet kazanmayacak, uçurum daha da büyüyecek.

Hülasa, okumalarımızı bir an önce gözden geçirmeli, okumayı bir nefsi tatmin aracı, bir tahrik aleti, bir ideolojik aygıt, gururu, ukalalığı pekiştirici, bir vasıta olmaktan çıkarmalı, okumaktan mananın ne olduğunu idrak etmeliyiz. Sezai Karakoç Üstad’ın: “Okuyanı görmedim, okusa da anlayanı görmedim.” dediği gibi durumumuz hiç de iyi olmayan bir manzara arzediyor. Öyleyse anlamak için okumalı, yaşamak için okumalı, lakin okumak için ve tabii ki sırf “çok sattığı” için okumamalı…

İKİ DÜNYA ARASINDA SAKLI DUA KELİMELERİ

                                                    

“Günlük hayatta sık kullandığımız inşallah, maşallah, sübhanallah, biiznillah gibi kelimeler iki dünya arasında nasıl yankı buluyor acaba hiç düşündük mü?”                 

 

Günlük hayatımızda dilimizden düşmeyen, farkında olarak veya olmayarak dua ettiğimiz kelimeler vardır. Öyle ki yerlerine bir şey koymak mümkün değildir bu kelimelerin. Bir mü’minin dünyasında çok büyük anlamlar ifade eden bu kelimeler acaba inancı olmayan insanların hayatında ne ile doldurulur hiç düşündük mü? Bir yakınımız amansız bir hastalığa yakalanmıştır. Hep bir ağızdan dua dileklerinde bulunulur. Niyazımız, yakarışımız kimedir? Elbetteki Allah’a… Yalnız O’na sığınır ve yalnız O’ndan yardım dileriz. -eş-Şafi isminin adıyla- “Allah, şifalar versin” deriz ve en güzel makamdan yardım dileyerek oradan ayrılırız. Peki bu durum bir inançsızın hayatında nasıl tecelli eder. Kimden yardım diler, kime niyazda bulunur tıbbın, tedavinin tükendiği yerde… Amansız ve çaresiz yatan hastaya ve yakınlarına acıyan gözlerle bakmaktan öte bir şey yapamaz. Çünkü ölüm onun için bir sondur. Dünyası bir gaye üzerine kurulmadığı gibi ölümünün de bir manası olamaz. O yüzden “çok üzgünüz, elden bir şey gelmez” demekle yetinilir. Elden gelenin avuçları semaya açıp yakarmak ve yalvarmak olduğunu keşke bilebilselerdi.

Dua, dua eller karıncalanmış;

Yıldızlar avuçta, gök parçalanmış

Gözyaşı bir tarla, hep yoncalanmış

                                               Necip Fazıl

 

Mü’minin hayatının merkezinde olan belki de en önemli kelime İnşallah’tır. Allah izin verirse, Allah nasip ederse, O müsaade ederse, yolumuzu açarsa, önümüzü aydınlatırsa, ayaklarımıza güç kuvvet verirse v.s. Mutlu bir başlangıçta, bir yolculukta, sevinçli bir haberde, üzüntüleri dindiren teselli cümlelerinin ve daha pek çok olmuş, olacak şeylerin öncesinde ve sonrasında inşallah deriz. Yeni bir işe girmişizdir. “İnşallah hakkınızda hayırlısı olur” deriz. Yola çıkarken, “inşallah sağ salim gidip dönersiniz” denir. Yeni bir atama olduğunda “hayırlı hizmetler edersiniz inşallah” denir v.s. Kelam-ı İlahi ile de sabittir ki “İnşallah”sız işe başlamak, yola çıkmak Yaradan’ın kudret, kuvvet ve azametini yok saymak manasına gelir ki bu durum mü’minlerinin her daim görüp gözeten, gizli aşikar her şeyi bilen Rablerine karşı yapacakları en büyük hatalardan biri olacaktır. İnanmayan bir insanın dünyasında, yani inşallah’ın olmadığı bir dünyada durumlar nasıldır peki? Çocuğunu sınava hazırlamada motive edici “inşallah kazanacaksın” yerine mesela ne konulabilir? “Başaracaksın, sana güveniyorum, bu sınavı kazanmalısın” v.s. Çocuk çalışacak ve kazacak ama onu ruh dinginliğine ulaştıracak, içini ferahlatacak, manevi boşluğunu dolduracak yüce bir makama ihtiyacı var. Şöyle bir temenni ne kadar yerinde olurdu: “Oğlum sen çalış gayret et, inşallah güzel sonuçlar alırsın.” Başarının tek başına çalışmaya bağlı olmadığı ve Allah’ın izni ve inayeti olmadan bütün duygu ve düşüncelerin havada kalacağı idrak edilmeli. Yeni bir işe başlanıldığında bir inançsızın düşünce dünyasında nasıl bir tebrik görürüz? “Tebrik ederim, çok sevindim, hayırlı olsun.” Ama bu başarı kimin izni ile oldu, bir işi hayırlı kılan kimdir ve nedir? Ne kadar yeri dolmaz ve şumüllü bir kelimedir “İnşallah”. Çok sık olmasa da bi-iznillah kelimesini de kullanılırız, Allah’ın izni ile anlamına gelir ki yine yeri doldurulamayacak bir kelimedir.

Hiçbir zararlı tesire mahal vermeyecek, her türlü gözle görünür/görünmez zararda bizleri koruyacak bir kelime de maşallah’tır. Allah’ın istediği olur anlamına gelir ki bu şimdi ki tabir-i diğerle tam bir nazarlıktır. Sahte kalkanların yerine, gerçek bir koruyucu kalkandır. Bir doğum haberi aldığımızda, hemen ziyaret koşulur ve dünyaya gelen bebeğe ilk cümle maşallah’tır. Allah bağışlasındır. Çünkü Efendimiz (s.a.v.) in de ilk tavsiyesi budur. Her ne olursa olsun mü’min olarak Maşallah’ı cümlelerimizin en başına ekleriz. Peki inanmayan insanların dünyasında bu duruma nasıl tepki verilir? Kutlarım, tebrikler, duyunca çok sevindik, ne tatlı bir bebek v.s. gibi bir türlü yerli yerine oturmayan cümleler. Bu dünyanın içerisinde bebeği yapan ve yaratan –haşa- anne babanın kendisidir. Ve tebrike takdire en layık olanlar da onlardır. Hatta denir ki çocuk yapmıyor musunuz/yapacak mısınız? Çocuk bir fabrika imalatı değildir ki! Onu rahimlere yerleştiren yüce bir kudret/yaratıcı var.İnsan bu noktada sadece bir aracı ve isteyendir. Çocuk büyür, sünnet çağına gelir. Başına Maşallah’lı bir şapka takılır. Hep mü’min hanımların ninnileri maşallah ve inşallah’la süslenir. Ama öte tarafta inşallah ve maşallah’ın manasını dahi bilmeyen bir ailede hangi cümleler yankılanır. “Bin maşallah benim yavruma” diyen ebeveynler bir yanda, “afferin benim evladıma” diyen aileler diğer tarafta.

Elbetteki dilimizde vird edindiğimiz sözler bundan ibaret değil. Bundan çok daha fazlası zikredilebilir. Mesele önce farkında olmadan söylediğimiz kelimelerin farkına varabilmektir. Öteki’nin ise nelerden mahrum olduğunu anlamaya çalışmasıdır. Dil, duyguların, düşüncelerin tercümanıdır. Nasıl yaşarsanız, duyar ve düşünürseniz, dilinize de o akseder. Modernleşme virüsünü kapan ve derin(!) korkuların esiri olan, kahir ekseriyeti Müslüman olan toplumumuzda artık yerlerini argo ve uydurukça kelimelerin aldığı acı bir gerçektir. Üzerinde yaşadığı toprakların düşünme melekelerini yitirmiş bir toplumdan da doğru, şumüllü ve anlamlı cümleler kurması beklenemez.

Kelimelerin ruhunu kazanması bizim onu doğru şekilde kullanmamıza bağlıdır. Bir inançsızın hayatında büyük bir eksiklik olan bu önemli kelimeler, bizlerin hayatlarını süslüyor. Bunun kıymetini bilelim, elimizdekini heba etmeyelim.