YASAK DEVİRLERİ AŞIP GELEN GÜRSEDA

Bir eski zaman beyefendisi ya da hocaefendisi Yaşar Tunagür, hayatı ve hatıralarıyla ilk defa bir çalışmaya konu oldu. Türkiye’nin hep gündeminde ve bir o kadar da merkezinde yer alan kurumu olan Diyanet İşleri Başkanlığı’nın farklı kademelerinde hizmet etmiş, bir ömür bu yolda hizmetkâr olmuş, çile çekmiş, hapis yatmış ama hep dik durmuş ve hayatı boyunca da camileri, kürsüleri, mihrap ve minberleri hakkıyla doldurmuş bir insandır Yaşar Tunagür. Dr. Ramazan Cihan’ın kaleminden çıkan eserin ismi de hocaefendinin hayatını anlatır gibi: “Bir Yasak Devir Beyefendisi: Yaşar Tunagör” (Kaynak yay. Mart 2009) Eser hazırlanırken en başta Yaşar Tunagür hocanın ömrünün sonlarına doğru yapılan televizyon programında anlattıklarından yola çıkılmış, ailesinin hatıraları, çocukları, damadı Dr. Kayid Ahmet’in beyanları, dostlarının söyledikleri ve hayatta iken ciddi dostlukları olan Fethullah Gülen Hocanın söyledikleri de ilave edilmiştir.

“İlim millet içindir!”
Aslen Siirtli bir aileye mensup olan Tunagür Hoca, kendisini hep “safkan İstanbullu” sayar imiş. Babası Ahmet Heyyül Efendi, II. Abdülhamid döneminde Ketebe-i Hümayun dairesinde görev almış ve padişahın takdirini kazanmış bir isimdir. İttihatçıların Padişahı tahttan indirmesiyle, görevi sona eren ve ilim tahsiline kendini veren Ahmet Heyyül Efendi’nin 1 Mart 1924’te Beşiktaş’ta Yaşar adını verdiği bir evladı dünyaya gelir. Ancak Tunagür Hoca yedi yaşında iken 1931 yılında babası vefat eder. Yaşar Tunagür, ilk Kur’an eğitimini babasından alır. Saygıyı, edebi, tevazuyu da yine anne ve babasından görmüş, yaşamıştır. Ancak hayatını değiştiren isimlerin başında Dersiam Hüsrev Efendi gelir. Tunagür Hoca, Hüsrev Efendi’yi anlatırken, “ilim millet içindir”, der kesinlikle öğrettikleri için karşılık beklemezdi, kimseye el açmaz, zekat almaz, İstanbul’un en büyük âlimlerinden hatta Ömer Nasuhi Bilmen’in hürmet ettiği bir zât idi, diye tarif ediyor. Üzerinde büyük emeği olan Hüsrev Efendi dışında Muhaddis İbrahim Efendi, Ermenekli Safvet Efendi, Alasonyalı Cemal Efendi, Erbilli Abdullah Efendi gibi hocalardan dersler alır. Dikkatimizi çeken önemli bir ayrıntı ise Diyanette uzun yıllar görev yapmış Yaşar Tunagür Hoca esasen İlahiyatçı değildir. 1944 yılında Ankara’da Tapu Kadastro Fen Bölümünden mezun olur, 1944-46 yılları arasında Bayburtta Milli Emlak Toprak Tevzii Fen Memuru olarak görev yapar. Bu arada ilim tahsili yolunda gayreti devam eder. İleride kazanacağı yüksek paye için bir basamak mesabesinde olan İstanbul Müftülüğü Şer’i Sicilleri Tetkik ve Tasdik Memurluğu görevine 1951 yılında atanır. Hayatının en önemli kesitlerinde birçok tarihi ana şahitlik eden Tunagür Hoca, özellikle ezanın Arapça olarak yeniden okunması hadisesini yine o tarihlerde gözyaşları içerisinde yaşadıklarını anlatıyor. 1953 yılında Müftülük sınavına giren Yaşar Tunagür hoca, ilk görev yeri olan Ezine ilçesi müftülüğüne atanır. Sonra sırasıyla Edirne, Kestanepazarı yılları ve büyük hizmetlere öncülük edeceği yaklaşık altı yıl sürecek olan Diyanet İşleri Başkan yardımcılığı dönemleri eserde detayları ile anlatılır. 12 Mart 1971 muhtırasında içeri alındığında dönemin önemli sol isimleri ile aynı hücreleri paylaşır. Ve sosyal adaleti tesis için verdiği gayret neticesinde Mümtaz Soysal, Doğan Avcıoğlu gibi isimleri kendine hayran bırakır. Yaşar Hocanın hayatında önemli noktalardan birisi Edirne’de bulunduğu yıllarda Seyyid Kutup’un “İslâm’da Sosyal Adalet” kitabını çevirmesi ve yayınlamasıdır. Kitapta geçen bir diğer önemli ayrıntı ise Kestanepazarı yıllarında (1965) bir grup gencin çıkardığı “Gurbet” isimli dergiye yazı yazmasıdır.

Hapishane yılları, hizmet yılları: “Ya Sen Komünistsin Ya Biz Müslümanız!”

Hapishane yıllarında yaşanan hadise hakikaten dikkate değerdir. Hapishaneyi bir mektebe çeviren Tunagür hoca, bu arada solcu ve komünist kesimin de dikkatini çekmiştir. “Solcu kesimdeki arkadaşlarda ara sıra bizi dinlemeye geliyorlardı. Ayakta dikilerek kulak kabartıp bizi dinliyorlardı. Biz yerde seccade üzerinde namaz kılmış oturuyoruz. Hz. Ömer ve sosyal adaletten bahsettiğim bir sohbette Doğan Avcıoğlu, böyle uzun uzun dinledikten sonra istihza ile “Hoca hoca! Çok güzel anlatıyorsun, ben sana bir şey söyleyeceğim.” Dedi. “Buyurun Doğan Bey” dedim. “Bu anlattıklarını dinliyoruz biz. Eğer bu söylediklerin doğruysa ya sen komünistsin, ya biz müslümanız.” Dedi. “Yok” dedim. “Ben komünist değilim ama inşallah siz Müslüman olursunuz.” dedim. Başladı gülmeye. Bir tesbit olarak söylemişti o sözü o zaman. Sosyal adalet, eşitlik, insan hakları falan diyorlar, ama tatbikten çok lafını ediyorlardı.” (s.146)

Farklı ve Fark edilmiş bir Diyanet mensubu
Özellikle Diyanet İşleri Başkan Yardımcılığı görevinde iken, ilahiyatçı olmaması hasebiyle yer yer belli odakların taarruzuna maruz kalan Yaşar Tunagür hoca için önce Edirne yıllarında sonrasında Kestanepazarı döneminde amir-memur ilişkisinden çok abi-kardeş gibi hareket eden ve destek olan Fethullah Gülen Hoca kitapta şunları söylüyor: “Yaşar Hocanın saygın bir yanı vardı. Birinin kapısına vardığında kapıyı açıyorlardı. Yüzüne baktıkları zaman “buyurun” diyorlardı. Ben başka bir Diyanet İşleri Başkanı’nda görmedim onu. Refet Sezgin Bey bakandı. O, hocanın arkasında Diyanet İşleri Başkanlığı’nda kamet getiriyor, seccade üzerinde çıplak ayakla “Allahu Ekber, Allahu Ekber” diyerek başkan yardımcısının arkasında namaza duruyordu. (…) sosyal yönü itibariyle açık bir insandı. Mutlaka İslami haya ve edebi vardı. Fakat gerekli durumlarda bazı şeyleri söylemekten sıkılmazdı. Tahayyülleri ne ise tasavvura dökebilirdi onu. Tasavvurları neyse onu filtresiz teakkulla değerlendirebilirdi. Ve aklıyla değerlendirdiği her şeyi hemen tekellüme dökebilirdi, konuşabilirdi. O yönüyle de çok ender insanlarda bulunan çok meziyete sahipti.” (s.127-128)
Yine dolu dolu geçen bir ömrün satır aralarında 1977 yılında MSP’den İzmir milletvekili adaylığı, Turgut Özal’la olan dostlukları ve ticaretleri, Kocatepe Camiinin yapımındaki önemli hizmetleri, Ankara Yükseliş Kolleji’ne öncülük etmesi v.s. gibi önemli ayrıntılar yer alıyor. Yaşar Tunagür Hocanın hayatı/hatıratı, özellikle din, diyanet ve yakın tarihimizin din-devlet ilişkileri bağlamında mutlaka okunması ve üzerinde düşünülmesi gereken önemli eser olarak karşımızda duruyor.

Bir Yasak Devir Beyefendisi: Yaşar Tunagür, Dr. Ramazan Cihan, Kaynak Yay. Mart 2009

Sitemizi hangi sıklıkla ziyaret ediyorsunuz?